13 stu 2025 ODRŽANO PREDAVANJE LIJEČENJE HIPERFOSFATEMIJE U BOLESNIKA SA KRONIČNIM BUBREŽNIM ZATAJENJEM

U utorak, 11. studenog 2025. Sekcija farmaceuta i medicinskih biokemičara HKLD-a organizirala je predavanje pod naslovom „Liječenje hiperfosfatemije u bolesnika sa kroničnim bubrežnim zatajenjem“. Predavanje je održala prim. dr. sc. Ružica Šmalcelj, dr. med. spec. interne medicine, subspec. nefrolog u kojem je navela da je hiperfosfatemija povezana sa povećanim kardiovaskularnim morbiditetom i mortalitetom u bolesnika sa kroničnim bubrežnim zatajenjem.

Tri su osnovna načina prevencije i liječenja hiperfosfatemije: dijeta, vezači fosfata i dijaliza.

Dijetom, zbog rizika izazivanja malnutricije nije moguće značajno smanjiti unos fosfata. Bolesnika je potrebno upozoriti na hranu bogatu fosforom: meso, mlijeko i mliječni proizvodi. Veliki problem je velika količina fosfata u raznim aditivima i konzervansima koji se dodaju hrani. Gotova i polugotova hrana zbog dodatka konzervansa i aditiva ima veliku količinu fosfora, također i  neka osvježavajuća pića. Stoga je potrebno provoditi stalnu edukaciju bolesnika.

Redovitim dijalizama nije moguće odstraniti dovoljnu količinu fosfora. Značajna koncentracija fosfata može se odstraniti samo dugotrajnim svakodnevnim hemodijalizama, metodom koja nije u rutinskoj kliničkoj praksi. Zbog svega navedenog većina bolesnika na dijalizi treba uzimati vezače fosfata (kalcij karbonat, kalcij acetat, kalcij acetat/magnezijev karbonat, aluminij hidroksid, lantan karbonat, sevelamer hidroklorid, sevelamer karbonat, sucroferric oxyhydroxide).

Nema idealnog vezača fosfata, ali ipak neki vezači fosfata imaju prednost pred drugima jer imaju manje nuspojave ili su manje toksični. Aluminij hidroksid je napušten zbog moguće intoksikacije aluminijem. Kalcij karbonat je dugo bio najčešće upotrebljavani vezač fosfata. Zbog velikog rizika patoloških kalcifikacija s upotrebom ovog vezača treba biti oprezan i poželjno bi ga bilo izbjegavati u bolesnika starije dobi, žena u postmenopauzi, dijabetičara, u bolesnika sa usporenom pregradnjom kosti.

Lantan karbonat je vrlo učinkovit vezač fosfata, ali se ne smije zaboraviti da je na bazi metala i da se jedan dio lantana apsorbira. Sevelamer hidroksid ima prednost što postoji u dva oblika, tabletama i prahu što omogućuje bolju suradljivost bolesnika jer mogu izabrati oblik koji im više odgovara. Dodana vrijednost sevelamera je da ispravlja dislipidemiju bolesnika.

Fosfatemija se može regulirati istovremenom primjenom raznih vezača fosfata. Bolesniku treba složiti najpovoljniju kombinaciju i broj tableta uz naglasak na pravilno uzimanje lijeka.

Jasna Ćurić, mag. pharm.